Posts in Dewarim
Haftarat Haazinu

Szmuel Bet | 2Sam 22, 1 - 51

W parszy haazinu czytamy piękną pieśń Moszego, a haftarze do niej - pieśń innego wybitnego żydowskiego przywódcy: króla Dawida.

Dawid zasłynął nie tylko ze swego geniuszu wojskowego, lecz także z wyjątkowych zdolności poetyckich i muzycznych. Pieśń, którą czytamy jako haftarę, Dawid skomponował w odpowiedzi na trudy jego konfliktu z królem Szaulem, który nie chciał zaakceptować decyzji Boga i opuścić tronu Królestwa Israela. Przez wiele lat Szaul nie szczędził wysiłków, aby złapać i zabić Dawida, nie mogąc się pogodzić z tym, że to jego Haszem wybrał na kolejnego króla.

Dawid kieruje swą pieśń do Haszem, którego nazywa swoją "opoką", "twierdzą" i "wybawcą". Psalmista pragnie wyrazić wdzięczność Bogu za uratowanie życia i ochronę przed wrogami - a szczególnie przed atakami Szaula:

Read More
Haftarat Szabat Szuwa

Hoszea | Oz. 14, 2 - 10 
Micha | Mi 7, 18 - 20;  
Joel | Jl 2, 15 - 17 

Szabat, który wypada między świętem Rosz Haszana a Jom Kipur nazywany jest Szabat Szuwa. Nazwa pochodzi od pierwszych słów proroctwa Hoszei, które czyta się w tym dniu: Szuwa Israel ad Haszem Elokecha - "Wróć, Israeluת do Haszem Boga twojego!" 

Haftara na ten dzień składa się z trzech fragmentów pism prorockich, które mówią o idei tszuwy, czyli skruchy, powrotu na ścieżkę Tory. Oprócz Hoszei, autorami proroctw są także Micha (Micheasz) i Joel. 

Okres między Rosz Haszana a Jom Kipur nazywany jest dziesięcioma dniami tszuwy, gdyż jest to czas na autorefleksję i przygotowanie się na dzień sądu i oczyszczenia w Jom Kipur. Haftara odczytywana w Szabat jest kolejnym narzędziem, które ma nam pomóc w procesie tszuwy. 

Read More
Haftarat Sziwa de-Nechemata: Sos Asis

Iszajahu | Iz 61, 10 - 63, 9

Haftara odczytywana w Szabat przed Rosz Haszana to ostatnia z siedmiu pocieszających naród Izraela haftarot po Tisza be-Aw. Nazywana od pierwszych słów sos asis, czyli "Wielce się raduję [w Haszem]" ponownie pochodzi z proroctw Iszajahu.

W pierwszych słowach prorok wyraża radość i wdzięczność Bogu, który "oblókł mnie w szaty zwycięstwa, a płaszczem szczęścia przyodział mnie". Iszajahu obiecuje, że wkrótce Haszem "rozkrzewi szczęście i sławę" narodu żydowskiego wobec wszystkich innych ludów.

Read More
Haftarat Sziwa de-Nechemata: Kumi Ori

Iszajahu | Iz 60, 1 - 22

Przed nami szósta z siedmiu haftarot pocieszenia, które czytamy między Tisza Be-Aw a Rosz ha-Szana. Ich słowa mają ukoić naród po tragedii zburzenia Świątyni.

Po parszy Ki tawo czytamy fragment proroctw Iszajahu (Izajasza), które zaczynają się od słów kumi ori - "Wstań, zajaśniej!"

Prorok, używając metafory światła i ciemności, pociesza naród w żałobie. Obiecuje, że Haszem zgromadzi wszystkich wygnanych Żydów, a na powracających wygnańców będą czekać wielbłądy objuczone złotem i pięknymi pachnidłami. Mury zburzonej Jerozolimy zostaną odbudowane przez królów obcych narodów, władcy przybędą, aby służyć narodowi Izraela.

Read More
Haftarat Sziwa de-Nechemata: Roni Akara

Iszajahu | Iz 54, 1 - 10

Jedna z siedmiu Haftarot pocieszenia, którą odczytuje się pomiędzy Tisza be-Aw a Rosz ha-Szana. Od pierwszych słów nazywana jest "Roni Akara".

Israel przyrównany jest w niej przez proroka Iszajahu do kobiety, która nigdy nie zaznała radości narodzenia potomka: "Raduj się, niepłodna, któraś nie rodziła!".

Prorok obiecuje, że ta "niepłodna" doczeka się wielu dzieci. Ma ona przygotować swój namiot na przybycie nowych mieszkańców - rozszerzyć go i umocnić wiązania. Jej potomstwo przybędzie, aby na nowo zaludnić opustoszałe miasta. Wszelkie smutki przeszłości, wstyd i hańbę oczyści "małżonek" opuszczonej niegdyś kobiety: Haszem.

Read More
Haftarat Sziwa de-Nechemata: Anochi

Iszajahu | Iz 51, 12 – 52, 12 

Czwarta z siedmiu “Haftarot Pocieszenia” pochodzi z pism proroka Iszajahu. Nazywana jest od pierwszego słowa Anochi: “Ja, Ja Sam pocieszycielem waszym!” 

אָנֹכִ֧י אָנֹכִ֛י ה֖וּא מְנַחֶמְכֶ֑ם 

Prorok przedstawia słowa Boga skierowane do przerażonego narodu, który cierpi pod żelazną ręką najeźdźcy. Podkreśla On, że atak człowieka jest niczym, gdy porównany z mocą Boga, Stworzyciela nieba i ziemi.  

Read More
Haftarat Sziwa de-Nechemata: Watomer Cijon

Iszajahu | Iz 49, 14 - 51, 3.

 Druga z Sziwa de-Nechemata, czyli Siedmiu Haftarot Pocieszenia, rozpoczyna się w raczej smutnym tonie, od słów: "Cijon powiedział: 'Haszem mnie porzucił, mój Pan zapomniał o mnie'".

Iszajahu od razu jednak pociesza smutny Cijon mówiąc: "Czy matka byłaby w stanie porzucić własne dziecko?" Prorok zapewnia, że Haszem nigdy nie zapomniałby o Cijonie: "jesteś wyryty na Mych dłoniach, twe mury są zawsze przede Mną".

Read More
Haftarat Sziwa de-Nechemata: Nachamu, Nachamu Ami

Iszajahu | Iz 40, 1 - 26.

Haftara odczytywana po parszy waetchanan jest jedną z Sziwa deNechemata - Siedmiu Haftarot Pocieszenia. Jest ona czytana w pierwszy Szabat po Tisza be-Aw, najsmutniejszym dniu w kalendarzu żydowskim, kiedy Żydzi na całym świecie opłakują zburzenie obu Świątyń oraz inne tragedie w historii narodu żydowskiego.

Szabat ten nazywany jest od pierwszych słów haftory Szabat Nachamu, gdyż tekst proroka Iszajahu zaczyna się od słów: Nachamu, nachamu ami - Pociesz, pociesz Mój naród!

Przez siedem kolejnych Szabatów będziemy czytać proroctwa Iszajahu, które mają dodać otuchy i nadziei po okresie żałoby od postu 17. tamuza do 9. awa.

Read More
Haftarat Tlat de-Puranuta: Chazon Iszajahu

Iszajahu | Iz 1, 1 - 27

Haftara, którą czytamy w tym tygodniu, nie odnosi się bezpośrednio do parszy dewarim, lecz jest jedną z dziesięciu specjalnych haftarot czytanych od Szabatu po poście 17. tamuza do Rosz ha-Szana.  

Te specjalne haftary dzielą się na dwie grupy. Podczas trzech Szabatów wypadających w czasie okresu żałoby między posem 17. tamuza a 9. awa (Tisza be-Aw) czyta się Tlat de-Puranuta, Trzy [Haftarot] Nieszczęść, które opisują powody gniewu Boga oraz zapowiadają Jego karę. Po Tisza be-Aw czyta się Sziwa de-Nechemata, Siedem [Haftarot] Pocieszenia, które przedstawiają pocieszające wizje prorockie.  

Read More
Paraszat Wezot haBracha

Parasza: Wezot haBracha- Dwarim/Pwt 33, 1 – 34, 12.

Haftara: Jehoszua/ Joz 1, 1 - 18.

Paraszat Wezot haBracha to ostatnie słowa Tory. W nich Mosze wypowiedział błogosławieństwa dla każdego z plemion Israela, podobnie, jak Praojciec Jaakow uczynił to dla swoich synów na łożu śmierci.

W swoim pożegnaniu z Am Israel, Mosze błogosławi całe zgromadzenie mówiąc, jak Haszem objawił mu się na Synaju, jak ich kocha i chroni w Swej dłoni. Naród żydowski zasiada u Jego stóp, słuchając słów Boga.

Read More
Paraszat Haazinu

Parasza: Haazinu - Dwarim/Pwt 32, 1 – 52.
Haftara: Szmuel Bet/ 2Sam 22, 1 - 51.
Haftara w Szabat Szuwa: Hoszea/Oz 14, 2 - 10; Micha/Mi 7, 18 - 20; Joel/Jl 2, 15 - 27.

Ostatnia parsza Tory przedstawia ostatni dzień życia Moszego oraz jego śmierć.

W pieśni do narodu Israela, Mosze zawiera ostatnie przestrogi i nauki dla Żydów. Na początku zwraca się on do nieba i ziemi, aby wysłuchały jego słów i prosi, aby jego słowa były niczym deszcz i rosa dla traw. Opisuje on Haszem, jako doskonałego we wszystkim, co robi, sprawiedliwego i lojalnego, oddanego prawdzie i prawego. Natomiast naród żydowski to lud buntowniczy i niewdzięczny.

Read More
Paraszat Wajelech

Parasza: Wajelech - Dwarim/Pwt 31, 1 – 30.
Haftara: Iszajahu/ Iz 55, 6 - 56, 8.
Haftara w Szabat Szuwa: Hoszea/Oz 14, 2 - 10; Micha/Mi 7, 18 - 20; Joel/Jl 2, 15 - 27.

Mosze oświadcza, że ma już sto dwadzieścia lat i nie jest już w stanie „wejść i wyjść” i przygotowuje się do odejścia z tego świata, jak to mu zapowiedział Haszem. Aby uspokoić naród, Mosze przypomina, że Bóg będzie z nimi i usunie sprzed nich narody zamieszkujące Erec Israel, tak samo, jak pomógł pokonać Sichona i Oga, królów amoryckich. Dodatkowo, Jehoszua będzie ich przywódcą, aby prowadzić ich przez rzekę Jarden.

Read More
Paraszat Nicawim

Parasza: Nicawim - Dwarim/Pwt 29, 9 – 30, 20.
Haftara: Iszajahu/ Iz 61, 10 - 63, 9.

Mosze kontynuuje swoją pożegnalną mowę, zwracając się do całego ludu żydowskiego:

Wy wszyscy stoicie dzisiaj przed Haszem, waszym Bogiem: przywódcy waszych plemion, wasi starsi i wasi urzędnicy, każdy mężczyzna żydowski, wasze maleństwa, wasze żony i twój osiadły przybysz, który jest w twoim obozie, od zbierającego dla ciebie drewno do czerpiącego dla ciebie wodę, abyście wszedł w przymierze Haszem, twego Boga, i Jego obietnicę, którą Haszem, twój Bóg, dzisiaj wobec ciebie składa…

Read More
Paraszat Ki Tawo

Parasza: Ki Taw - Dwarim/Pwt 26, 1 – 29, 8.
Haftara: Iszajahu/ Iz 60, 1 - 22.

Mosze poucza Żydów, że gdy wejdą do Ziemi, którą Haszem przekazuje im w wiecznym przymierzu, gdy się osiedlą i zaczną pracować na roli, mają przynieść w koszu pierwsze owoce (bikurim) sadów do Świątyni Haszem, aby wyrazić wdzięczność za wszystko, co Haszem dla nich robi. Gdy Kohen Gadol (Arcykapłan) położy kosz przed ołtarzem, ludzie wypowiedzą następujące słowa:

"Błądzącym Aramejczykiem był mój ojciec...

Read More
Paraszat Ki Tece

Parasza: Ki Tece - Dwarim/Pwt 21, 10 – 25, 19.
Haftara: Iszajahu/ Iz 54, 1 - 10.

Parsza ki tece wypełniona jest wieloma przykazaniami. Prawo „pięknej branki” wyznaczało zasady, na jakich żołnierz mógł się związać z kobietą pojmaną w czasie walk.

Tora przedstawia prawa dziedziczenia dla pierworodnych w sytuacji, gdy mężczyzna ma dwie żony, a także konsekwencje buntowniczego zachowania syna (ben sorer umore).

Dowiadujemy się również o obowiązku zorganizowania pochówku i okazywania szacunku zmarłym – nawet kryminalistom, którzy zostali skazani na śmierć. Każdy, kto znajdzie zagubiony przedmiot, ma obowiązek odnaleźć właściciela i zwrócić mu go.

Read More