Haftarat Behar

 
haftarat behar.png
 

Irmejahu | Jr 32, 6 - 27.

W haftarze do parszy behar spotykamy proroka Irmejahu, gdy przebywa w więzieniu. Wtrącił go tam król Cidkejahu za to, że zapowiadał zwycięski najazd wojsk babilońskich. Zgodnie z jego proroctwem, król miał zostać pojmany i skazany za wygnanie.

Oblężenie

Wydarzenia te mają miejsce w wyjątkowo burzliwym i dramatycznym okresie dla Królestwa Jehudy. Cidkejahu został królem z nadania Babilończyków, po ich pierwszym najeździe w 597 r. p.n.e. Jak wiemy, jego władanie zakończyło się wraz z drugim najazdem wojsk Babilonu w 586 r. p.n.e., gdy Jeruszalaim zostało całkowicie zniszczone, a Beit ha-Mikdasz (Świątynia) spalony.

Prorok Iremajhu głosił swe nauki przez czterdzieści lat, zapowiadając tragedię i nakłaniając do zmiany postępowania. Niestety - niewielu chciało uwierzyć w jego słowa.

Gdy Irmejahu jest więziony, Babilończycy już oblegają Jeruszalaim - w przeciągu roku uda im się przebić mury i zdobyć miasto.

Intrygujący obowiązek

W tym momencie prorok słyszy głos Boga, który zapowiada wizytę jego kuzyna, Chanamela, który poprosi go o kupno jego własności w Anatot.

I rzeczywiście - wkrótce odwiedza go Chanamel i prosi o odkupienie ziemi w Anatot, w ziemi Benjamina. Kuzyn przypomina, że Irmejahu jest pierwszym z linii odkupicieli i ma obowiązek wykupu ziemi.

Iremejahu wypełnił swój obowiązek i wykupił ziemię w Anatot, przekazując Chanamelowi siedemnaście szekli srebra. Prorok ze szczegółami opisuje proces zakupu - podpisanie umowy i potwierdzenie jej przez świadków, dokładne odważenie srebra na wadze i przekazanie umowy - wszystko wedle nakazów prawa.

Prorok następnie, w obecności świadków, przekazał umowy zakupu ziemi Baruchowi ben Nerija i głośno mu nakazał, aby schował te dokumenty w dzbanie i dobrze ukrył, aby przetrwały one długi czas.

Obietnica

Nakaz ten związany był z proroctwem Boga, że "domy, pola i winnice znów będą kupowane w tej ziemi". Jest to akt symboliczny przekazujący treść proroctwa w formie czynu.

A gdy prorok przekazał dokument zakupu Baruchowi, pomodlił się do Haszem:

O! Panie, Haszem! Ty uczyniłeś niebiosa i ziemię swą wielką mocą i swym wyciągniętym ramieniem. Żadna rzecz nie jest dla Ciebie zbyt trudna! 

Okazujesz dobroć (chesed) do tysięcznego pokolenia, ale nawiedzasz winę na dzieci za przewinienia ojców.

O! wielki i potężny Bóg, którego Imię brzmi Haszem Zastępów! Wielki w zamyśle i obfitujący w czynach, którego oczy obserwują wszystkie drogi ludzi, aby oddać każdemu według jego dróg i według owocu jego czynów!

Prorok Irmeja przypomina o wspaniałych cudach, jakich Bóg dokonał w ziemi egipskiej i o wypełnieniu obietnicy przekazania narodowi żydowskiemu ziemi płynącej mlekiem i miodem. Lecz, niestety, naród Israela nie postępował według nauk Tory i dlatego spadły na niego nieszczęścia.

Iremejahu przedstawia dramatyczną sytuację, w której się znajdowali: "Oto wały usypano przeciwko miastu, by je zdobyć, a z powodu miecza, głodu i zarazy miasto jest na łasce Chaldejczyków. To, co zapowiedziałeś, to się stało, jak sam to widzisz."

Prorok wyraża zdumienie, że w takiej tragicznej i, wydawałoby się, beznadziejnej - sytuacji Bóg nakazuje mu kupić ziemię od kuzyna.

Haszem odpowiada prorokowi na te wątpliwości:

הִנֵּה֙ אֲנִ֣י ה’ אֱלֹהֵ֖י כָּל־בָּשָׂ֑ר

הֲ‍ֽמִמֶּ֔נִּי יִפָּלֵ֖א כָּל־דָּבָֽר׃

Oto Jam jest Haszem, Bóg wszelkiego stworzenia.

Czyż jakakolwiek rzecz jest dla mnie zbyt trudna? 

Jakiż związek jest pomiędzy parszą behar a haftarą z Sefer Irmejahu? Haftara nawiązuje do praw dziedziczenia i nabywania ziemi. Prorok w szczegółach wypełnia wszystkie nakazy, jakie przykazuje Tora w sytuacji, gdy bliski krewny zubożał i jest zmuszony do sprzedaży ziemi. Aby nie oddawać jej obcym, obiązek wykupu leży w rękach najbliższej rodziny. W ten sposób zapobiega się skupowaniu ziemi przez bogaczy i zapewnia się, że ziemia przodków pozostaje w rękach jednego rodu.